Historia sięgająca ponad 7 tysięcy lat, megalityczne świątynie starsze od Stonehenge i piramid, błękitne wody Morza Śródziemnego, kuchnia, sztuka, architektura i codzienne życie mieszkańców - Malta zaprezentuje swoje najpiękniejsze oblicza podczas wyjątkowej wystawy immersyjnej w Art Box Experience w warszawskiej Fabryce Norblina. Od 15 do 21 września zwiedzający będą mogli nie tylko zobaczyć Maltę, ale przede wszystkim jej doświadczyć - poprzez obraz, dźwięk, zapach, interakcję, a także technologię VR. Wstęp na wystawę jest bezpłatny.

Malta to niewielki archipelag w sercu Morza Śródziemnego, położony około 80 kilometrów na południe od Sycylii. Choć zajmuje zaledwie 316 km², kryje niezwykłe bogactwo historii i kultury. Na wyspach zachowały się zabytki liczące tysiące lat, a trzy miejsca - Valletta, hypogeum Ħal-Saflieni oraz megalityczne świątynie - znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Malta uzyskała niepodległość w 1964 roku, a w 1974 roku stała się republiką. W 2004 roku, razem z Polską, dołączyła do Unii Europejskiej.

To właśnie tę niezwykłą mieszankę historii, śródziemnomorskiego krajobrazu, tradycji i nowoczesności chce pokazać wystawa „Stop! Otwórz oczy na Maltę”. Jej celem jest nie tylko przybliżenie odwiedzającym piękna i bogactwa kulturowego Malty, ale również zachęcenie ich, by po zobaczeniu wyspy w Art Box Experience zechcieli odkryć ją na żywo.

Malta bliżej niż myślisz

Wystawa powstała z okazji dwóch ważnych dla Malty rocznic: 62. rocznicy niepodległości oraz 55. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych z Polską. Jest również odpowiedzią na rosnące zainteresowanie Maltą wśród polskich turystów. W 2025 roku wyspę odwiedziło około 387 tys. gości
z Polski, a polski rynek znalazł się wśród trzech najważniejszych rynków źródłowych turystów dla Malty. Organizatorzy chcą jednak pokazać Maltę szerzej niż tylko jako kierunek wakacyjnych podróży. W Art Box Experience będzie można odkryć jej historię, dziedzictwo archeologiczne, sztukę, kuchnię, język, tradycje, krajobrazy i współczesną tożsamość. Wystawa ma być również przykładem tego, jak nowoczesne technologie mogą pomóc opowiadać o dziedzictwie w sposób atrakcyjny dla różnych pokoleń - szczególnie dla młodych odbiorców przyzwyczajonych do interaktywnego i cyfrowego świata.

Dziewięć sal, tysiące lat historii i Malta na wyciągnięcie ręki

Wystawa została zaprojektowana jako podróż przez kolejne warstwy maltańskiej tożsamości. Zwiedzający przejdą przez dziewięć tematycznych sal, z których każda odkrywa inny fragment historii i współczesności wyspy. Podróż rozpoczyna się od relacji polsko-maltańskich. Historyczne mapy, elementy marynistyczne i flagi obu państw przypominają o wspólnej historii oraz o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych 23 października 1971 roku. To właśnie od tego momentu rozpoczyna się opowieść o Malcie, która prowadzi przez tysiące lat jej historii - aż po współczesność. Szczególnym punktem ekspozycji będzie sala poświęcona prehistorii Malty. Multimedialna opowieść przybliża m.in. legendę olbrzymki Sansuny, świątynie Ġgantija oraz niezwykłe dziedzictwo maltańskiego neolitu. To właśnie na Malcie znajdują się jedne z najstarszych wolnostojących konstrukcji na świecie - świątynie starsze zarówno od Stonehenge, jak i egipskich piramid. Zwiedzający zobaczą tam repliki niezwykłych artefaktów związanych z okresem świątyń, datowanym na 3800–2000 r. p.n.e. Wśród nich znajdzie się replika słynnej „Śpiącej Damy”, odkrytej w hypogeum Ħal Saflieni, a także repliki figurek z depozytu Xagħra oraz bezgłowych figur siedzących i stojących znalezionych w Xagħra i Ħaġar Qim. Oryginały tych zabytków znajdują się m.in. w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Valletcie oraz Centrum Interpretacji Ġgantija.

Podłoga, która zamienia się w Morze Śródziemne

W kolejnej części wystawy historia spotyka się z technologią. W jednej z sal na interaktywnej podłodze pojawi się ławica ryb, która reaguje na ruch odwiedzających. Wystarczy zrobić krok, by cyfrowe morze ożyło. To właśnie tutaj zwiedzający poznają morskie dziedzictwo Malty - wyspę od wieków związaną
z żeglugą, rybołówstwem i Morzem Śródziemnym. Multimedialna opowieść prowadzi również pod powierzchnię wody - do świata wraków, podwodnych grot i morskich krajobrazów. Nie zabraknie także historii tradycyjnych maltańskich łodzi luzzu oraz wielowiekowej tradycji pozyskiwania soli. Doświadczenie będzie angażować nie tylko wzrok i słuch. W wybranych salach wykorzystane zostaną również dyfuzory z zapachami inspirowanymi prezentowanymi obrazami. Podczas zwiedzania będzie można poczuć m.in. zapach charakterystyczny dla skalnych grot, morskiej bryzy czy kwiatu pomarańczy. To jednak nie wszystko. W technologii VR będzie można zanurzyć się w podwodny świat Malty i doświadczyć go z perspektywy, której nie daje tradycyjna wystawa. Wirtualna podróż pozwoli poczuć atmosferę maltańskiego morza, poznać jego podwodne krajobrazy i odkrywać świat, który jest jednym z największych naturalnych skarbów wysp. Technologia VR ma być szczególnie atrakcyjnym elementem dla młodszych odbiorców - pozwala bowiem nie tylko oglądać, ale wejść do środka opowieści i stać się jej uczestnikiem. Malta jest zresztą prawdziwym rajem dla miłośników nurkowania - oficjalna organizacja turystyczna wyspy wskazuje na ponad 120 miejsc nurkowych i bardzo dobrą widoczność pod wodą.

Malta od kuchni - wystarczy dotknąć

Kolejna sala zabierze odwiedzających w świat maltańskiej kuchni i codziennego życia mieszkańców wyspy. Centralnym punktem będzie interaktywny stół z przepisami. Dotknięcie wybranej potrawy uruchomi jej historię i pozwoli poznać sposób przygotowania tradycyjnego dania. Kuchnia stanie się także punktem wyjścia do opowieści o maltańskiej kulturze, lokalnych targach, zwyczajach i języku. Zwiedzający poznają charakterystyczne maltańskie przysłowia i wyrażenia, które pokazują sposób myślenia i poczucie humoru mieszkańców wyspy.

Caravaggio, Valletta i Malta w 360°

W następnej części ekspozycji zwiedzający będą mogli przyjrzeć się bliżej architekturze i artystycznemu dziedzictwu Malty. Interaktywna panorama pozwoli samodzielnie wybierać najważniejsze maltańskie zabytki i miejsca. Po dotknięciu wybranego punktu pojawi się dodatkowa informacja na jego temat. Jednym z najważniejszych elementów tej części wystawy będzie interaktywna prezentacja konkatedry św. Jana w Valletcie. Dzięki niej będzie można zajrzeć do wnętrza świątyni i przybliżyć jeden z jej największych skarbów - monumentalne „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” Caravaggia. Zwiedzający poznają również historię Pałacu Wielkiego Mistrza i architektoniczne dziedzictwo Valletty.

Kulminacja podróży - Malta w 360 stopniach

Centralnym punktem wystawy będzie sala cykloramy 360°. Widzowie zostaną otoczeni wielkoformatowymi projekcjami prezentującymi najbardziej charakterystyczne miejsca Malty i Gozo. Specjalnie wyselekcjonowane ujęcia filmowe, przestrzenny dźwięk i dynamiczny obraz stworzą wrażenie przeniesienia się bezpośrednio na wyspę. To moment, w którym zamiast oglądać Maltę
z perspektywy ekranu, będzie można poczuć się tak, jakby stało się w samym środku jej krajobrazu - wśród zabytków, nadmorskich widoków i charakterystycznej śródziemnomorskiej architektury. Całości będzie towarzyszyć oryginalna muzyka inspirowana maltańskim folklorem, skomponowana przez młodego maltańskiego twórcę. Śródziemnomorskie brzmienia dodatkowo podkreślą atmosferę kolejnych części ekspozycji.

Od dawnych fotografii do współczesnej Malty

Ostatnia część wystawy zestawi przeszłość ze współczesnością. Archiwalne fotografie pokazujące codzienne życie mieszkańców wyspy zostaną skonfrontowane ze współczesną architekturą i obrazami Malty. To opowieść o kraju, który dynamicznie się zmienia, ale jednocześnie pozostaje mocno związany ze swoją historią, tradycją i dziedzictwem. Wystawa „Stop! Otwórz oczy na Maltę” została zaprojektowana jako doświadczenie dla różnych pokoleń - także tych, dla których technologie cyfrowe są naturalnym sposobem poznawania świata. Interaktywność pozwala nie tylko oglądać, ale również dotykać, słuchać, odkrywać i angażować się w opowieść.

- „Chcemy zaprosić mieszkańców Warszawy do spotkania z Maltą w sposób, który wykracza poza tradycyjną wystawę. Można będzie zobaczyć nasze dziedzictwo, usłyszeć maltańską muzykę, poznać smaki, poczuć zapachy wyspy, a dzięki VR zanurzyć się także w jej podwodnym świecie. Mamy nadzieję, że ta podróż wzbudzi ciekawość i sprawi, że odwiedzający będą chcieli zobaczyć Maltę również na własne oczy” - mówi Gulia Gavin, Ambasador Malty w Polsce.

Wystawa ma również podkreślić szczególne więzi łączące Maltę i Polskę. Wspólne doświadczenia obu krajów, które od ponad pięciu dekad utrzymują stosunki dyplomatyczne, stanowią ważny punkt całej narracji.

„Stop! Otwórz oczy na Maltę” będzie można odwiedzać od 15 do 21 września 2026 roku w Art Box Experience w Fabryce Norblina w Warszawie, codziennie w godz. 12:00-20:00.

Wstęp na wystawę jest bezpłatny.

Organizatorem wydarzenia jest Ambasada Malty w Polsce.